Thế giới màn nhung qua ống kính của nhà báo Thanh Hiệp

NSND Đinh Bằng Phi, NSND Đoàn Dũng, NSƯT Trịnh Xuân Chính đến chúc mừng trong ngày khai mạc phòng triển lãm ảnh sân khấu của Nhà báo - đạo diễn Thanh Hiệp

NS Bạch Long, Tú Sương, Trinh Trinh chúc mừng phòng triển lãm ảnh "Thanh Hiệp và thế giới màn nhung"

Nhà báo – đạo diễn Thanh Hiệp công tác tại báo Người Lao Động từ năm 1991, khi anh còn là một cộng tác viên của trang văn hóa văn nghệ. Từ một ngòi bút say mê văn nghệ, sau đó được báo cử đi thi và đậu khóa đạo diễn Đại học Sân khấu Điện ảnh Việt Nam, anh gắn bó với báo cho đến ngày hôm nay. Hàng ngàn bức ảnh sân khấu anh đã tác nghiệp, hiện là gia tài quý giá của riêng anh. Mỗi bức ảnh là một khoảnh khắc biết kể chuyện, vì anh lưu vào đó rất nhiều tâm tư, tình cảm, mà giới nghệ sĩ sân khấu đã gửi gắm, tin yêu.

"Tình mẫu tử" - bức ảnh ghi lại phút giây các nghệ sĩ thế hệ vàng hội ngộ trên sân khấu rạp Hưng Đạo (NSND Diệp Lang, Ngọc Giàu, NSƯT Giang Châu và cố NS KIm Ngọc)

Trong khuôn viên Khu Trưng bày tượng sáp Văn nghệ sĩ đầu tiên của Việt Nam nằm tại Nhà hát Hòa Bình có một gian nhỏ trưng bày hình ảnh. Gọi là phòng ảnh chứ không phải triển lãm nhiếp ảnh, bởi gian phòng, ngay từ lúc bước vào, đã gợi không khí gia đình: gia đình nghệ sĩ Việt Nam: Diễn viên, đạo diễn, nhà văn, nhạc sĩ, ca sĩ, chuyên viên hóa trang, nhân viên hậu đài…những gương mặt tài danh quen thuộc. Nếu những pho tượng sáp giống hệt người thật tạo cảm giác tò mò pha chút lạ lẫm thì những hình ảnh về họ sống động, thân mật hơn, nới rộng không gian, thời gian, kể thêm nhiều câu chuyện chưa nghe, chưa biết…

"Hội ngộ Ngao sò ốc hến" - NS Phượng Liên, Kiều Mai Lý, Hồng Nga, Bảo Quốc và cố NS Kim Ngọc

Trưa nắng, không phải thời gian thông thường để đi xem triển lãm, có hai mẹ con bước vào, thích thú, trầm trồ. Hỏi người mẹ - chị có lẽ là thế hệ từng mê đắm những: "Bên cầu dệt lụa", "Tiếng Trống Mê Linh", "Kiều Nguyệt Nga"…mê những giọng ca vang bóng của Lệ Thủy, Bạch Tuyết, Thanh Sang, Minh Vương, Thanh Kim Huệ…vì sao biết nơi này, chị kể con gái bên Mỹ gọi về chỉ mẹ, nên rủ con gái nhỏ đến ngay. Chị, như nhiều người đến đây, có lẽ, xem ảnh không chỉ bằng mắt, mà bằng ký ức. Và điều này đúng với mong mỏi của tác giả. Không phô bày kỹ năng chụp ảnh, máy móc, kỹ xảo, cũng không cố tình bài trí cầu kỳ, nhà báo, đạo diễn Thanh Hiệp giản dị chia xẻ với người xem những câu chuyện mà anh "bắt" được qua mỗi khoảnh khắc bấm máy.

"Âm mưu" - bức ảnh nhà báo - đạo diễn Thanh Hiệp chụp khoảng khắc thể hiện nhân vật của NSƯT Thành Lộc và NS Thanh Thủy (vở kịch "Bí mật vườn Lệ Chi")

Có nhiều khoảnh khắc của sự khởi đầu: những chân dung thanh xuân của những cô đào trẻ ngày mới vào nghề nay đã là những ngôi sao nổi tiếng: Hương Giang, Mỹ Uyên, Lê Khánh… Đặc biệt, ảnh chụp ca sĩ Hồng Hạnh trong trang phục "bà già Noel" được chọn làm bìa báo, ghi dấu sau một thời gian dài "ngần ngại", lần đầu báo chí được "mở cửa" đăng hình ảnh có liên quan tới một lễ hội mang tính "ngoại lai"…Có những cột mốc đáng nhớ của một tập thể: Lễ khánh thành Khu dưỡng lão nghệ sĩ, thoạt nhìn mang tính "sự kiện", giao đãi, kỳ thực ghi dấu khởi đầu an yên của rất nhiều nghệ sĩ neo đơn lần đầu có một mái nhà riêng. Kỷ niệm suất diễn thứ 1000 của vở "Nàng Xê Đa" đình đám một thời diễn ra tận Hóc Môn mà Hiệp muốn canh chụp cho bằng được…

"Nàng Xê Đa" - suất diễn thứ 1000 của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang (NSƯT Thanh Vy và Phương Quang)

Có nhiều khoảnh khắc xuất thần của các nghệ sĩ trên sân khấu mà nếu tuyển lựa, trình bày theo cách riêng, công phu hơn, sẽ có hẳn một triển lãm ảnh nghệ thuật chụp trên sàn diễn. Đó là NSƯT Hữu Châu vai Nguyễn Trãi trong vở "Bí mật vườn Lệ chi" mà để chụp được khoảnh khắc cao trào nhất, Thanh Hiệp đã phải canh tới 4 suất diễn. Tấm chụp hai kép độc Hùng Minh - Minh Châu cùng so tài trong vở "Thái hậu Dương Vân Nga" là một cú bấm máy đắt giá, đầy biểu cảm. Tấm ảnh chụp NSND Bạch Tuyết vai Dương Vân Nga trong vở "Hoàng hậu hai vua" có hẳn một câu chuyện dài: ưng ý với tấm ảnh, NSND Bạch Tuyết nhờ Thanh Hiệp in ra hàng loạt để dành tặng khán giả, kết quả là một lần qua trời Tây, Thanh Hiệp được một khán giả ái mộ khoe với anh hình ảnh Bạch Tuyết được chị ký tặng, chính là tấm hình này.

NSND Bảy Nam hóa trang vai mẹ cô Diệu trong vở "Lá sầu riêng"

Cảm động nhất với Thanh Hiệp là những khoảng khắc "trao nghề" ở hậu trường. Phải nhiều lần anh mới chụp được cảnh NSƯT Thanh Điền hóa trang cho NSƯT Thanh Tuấn vai Niễng (vở "Sông dài"). Cảnh NSƯT Trường Sơn hóa trang cho con gái NSƯT Tú Sương đóng chính vai của mình (Bao Công – vở "Bích Vân Cung kỳ án).  Cảnh NSND Bạch Tuyết đóng cùng NSND Ngọc Gìau vở "Kiều Nguyệt Nga", NSND Kim Cương trở lại cùng Tanhia với NSƯT Kim Xuân. Anh thích thú chỉ vào tấm ảnh một buổi tập tuồng của sân khấu Vàng: trong cùng tấm ảnh, bên dưới các nhân viên hậu đài đang gấp rút ráp phông, màn, phía trên các tài danh Minh Vương, Lệ Thủy…đang chạy vở…

"Cam chịu" - Bức ảnh ghi lại đầy cảm xúc lớp diễn hay nhất của NSND Diệp Lang và Bạch Tuyết trong tác phẩm "Đời cô Lựu"

Trong hơn hai trăm hình ảnh đang trưng bày, hỏi thích nhất tấm nào, Thanh Hiệp bảo tấm nào cũng thích. Bởi chọn lựa từ kho ảnh mấy mươi ngàn tấm của anh, từng tấm một đều có câu chuyện phía sau. Cũng dễ hiểu, khởi đầu với nghề báo, suốt 26 năm nay Thanh Hiệp trung thành với duy nhất một mảng: sân khấu. Mê sân khấu đến nỗi vừa viết báo vừa học đạo diễn, làm MC, dạy diễn xuất, làm TV show…tất cả đều liên quan đến sân khấu. Nhờ "thiên thời địa lợi" này, nhờ sự quảng giao, lòng nhiệt tình chân thành, Thanh Hiệp trở thành không chỉ người đưa tin, mà là bạn bè, thậm chí, người thân của các tài danh, nhờ đó bất kể sự kiện gì, anh luôn là người được thông báo trước tiên, đầy đủ nhất. Hình ảnh mà anh có được, vì thế, cũng là những khoảnh khắc đặc biệt, ấn tượng, thân tình, thậm chí, riêng tư, trong đó nhiều tấm có thể xem là tư liệu quý.

"Nghi ngờ" - NSƯT Mỹ Uyên và NS Trí Quang trong vở kịch thể nghiệm "270 gram" của đạo diễn Lý Khắc Lynh.

Anh tự hào kể về sự kiện GS-TS Trần Văn Khê lần đầu về nước muốn gặp gỡ với các nghệ sĩ cải lương đã nhờ anh kết nối, và kết quả là tấm ảnh chụp buổi gặp mặt vui vẻ giữa những tài danh: GS-TS Trần văn Khê, "ông vua vọng cổ" Viễn Châu, sầu nữ Út Bạch Lan và đạo diễn Ca Lê Hồng… Có rất nhiều những khoảnh khắc nhắc nhở về những người như xa như gần, như cuộc gặp mặt vui vẻ của những "ông già Nam bộ" độc đáo: nhà văn Sơn Nam và soạn giả Kiên Giang, hai "má Bảy" kỳ tài: Bảy Nam, Bảy Phùng Há hội ngộ, những cuộc trình diễn của hai, ba thế hệ trong cùng dòng họ kịch, cải lương: Thành Tôn, Thành Lộc, Bảo Quốc, Hữu Châu…

NSƯT Hữu Châu trao quà tết cho NS Vũ Đức trong chương trình "Nghệ sĩ tri ân" do NSND Kim Cương tổ chức

Cũng có những khoảnh khắc riêng tư đắt giá: má Bảy Nam năm 84 tuổi tự hóa trang đóng vai mẹ cô Diệu (vở "Lá sầu riêng") sau cánh gà hoặc cũng bà, ưu tư một mình giữa khán phòng vắng tanh trong lần quay bộ phim tài liệu về mình, cảnh NSND Đinh Bằng Phi tự hóa trang cho một vai diễn hát bội hiếm hoi…Phải được nghệ sĩ tin yêu, anh mới có nhiều cơ hội để chụp những khoảnh khắc đời thường của họ.

Diễn viên Lê Khánh xem lại bưc ảnh chân dung Nhà báo - đạo diễn Thanh Hiệp chụp năm cô học lớp trung cấp diễn viên thứ nhất - Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh TP HCM

GSTS Trần Văn Khê và Sầu nữ NSƯT Út Bạch Lan trong lần hội ngộ với nhà báo - đạo diễn Thanh Hiệp năm 1990

Những câu chuyện phía sau những tấm ảnh cứ nối dài. Thanh Hiệp hào hứng kể về duyên cớ của những cú bấm máy mà không thích kể chuyện anh đã tự bỏ tiền, bỏ công cho cuộc trưng bày ra sao. Không có khoản thu nào bù lại, nhưng người ta cho mình mượn chỗ để kể chuyện, vậy là vui. Và anh lập tức chuyển đề tài, kể về những dự tính sắp tới với phòng ảnh: sắp xếp lại, thay đổi hình ảnh liên tục theo chuyên đề, kèm theo là các tọa đàm về mỗi đề tài có mời các tài danh đến, để có thể kể được nhiều câu chuyện hơn, cho nhiều người nghe hơn. Bởi thế, sẽ còn nhiều chuyện hay, và mới, nếu tìm đến, quay lại…

Ca sĩ Lệ Thu Nguyễn (Pháp), NS Tú Trinh, ca sĩ Lan Ngọc chúc mừng nhà báo - đạo diễn Thanh Hiệp trong ngày khai mạc phòng triển lãm ảnh

NSND Đinh Bằng Phi nhìn lại bức ảnh ông hóa trang nhân vật hát bội

Chân dung diễn viên Lê Khánh (Sân khấu kịch IDECAF)

Vài dòng tiểu sử

Nhà báo, đạo diễn Thanh Hiệp – tên thật: Tăng Hoàng Thuận

25 năm gắn bó với thế giới màn nhung

Quê quán: Cà Mau

Tốt nghiệp Đại học Sân khấu Điện ảnh Việt Nam 1999

Hiện là Ủy viên Ban chấp hành Hội Sân khấu TPHCM nhiệm kỳ 2015-2020

Ủy viên Ban chấp hành Hội Bảo trợ Người tàn tật và trẻ em mồ côi TPHCM

Phó chủ nhiệm CLB Phóng viên Văn hóa Văn nghệ Hội Nhà báo TPHCM

Hiện phụ trách chương trình Nghệ sĩ và sàn diễn tại HTV 9

Hiện là giảng viên thỉnh giảng bộ môn Kỹ thuật biểu diễn Sân khấu kịch nói Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn (từ năm 2009) và Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh TPHCM (từ năm 2015)

Công tác tại báo Người Lao Động từ năm 1993

Nguyên thủ tướng Phan Văn Khải dự khán và chúc mừng các nghệ sĩ trong vở cải lương "Tiếng trống Mê Linh" tại rạp Hưng Đạo năm 2007

Vở kịch tốt nghiệp: "Cưới chồng" – tác giả Nguyên Trác – đã diễn tại sân khấu Kịch Sài Gòn) – năm 1999, diễn tại Kịch Sài Gòn trên 50 suất, với sự tham gia của các nghệ sĩ: Việt Anh, Hồng Nga, Tú Trinh, Minh Nhí, Hoàng Sơn, Hữu Lộc, Cát Phượng, Việt Hương, Hà Linh…

Đã dàn dựng các vở diễn kịch, cải lương và chương trình truyền hình như: "Góc nhìn số phận:, "Trung hiếu làm đầu", "Thoại Khanh – Châu Tuấn", "Tình cha", "Mẹ mãi trong đời con", "Mẹ vẫn đợi con về", "Trần Quốc Toản", "Mai An Tiêm", "Trần Bình Trọng", "Dũng tướng Nguyễn Địa Lô", "Quang Trung khởi nghiệp", "Trạng Quỳnh", "Chuyện của Điệp"...

NSƯT Hữu Châu trong vai Nguyễn Trãi (vở "Bí mật vườn Lệ Chi")

Dàn dựng các chương trình: Sân khấu Vàng, Những dấu ấn không phai, Những cánh chim không mỏi (vinh danh NSUT Diệu Hiền; Đạo diễn - NSND Huỳnh Nga "Phong trần theo nghiệp Tổ"; Chương trình Cầu vồng tuổi thơ, Làn điệu phương nam; Chương trình NSND soạn giả Viễn Châu "Về với quê hương"; "Live show NS Tấn Tài"; "Live show NSND Lệ Thủy 45 năm theo nghiệp cầm ca"; "Live show NSUT Thanh Sang"; Live show NSUT Phượng Loan – Thương miền Hậu Giang"; Live show NSND Viễn Châu – "60 năm tay viết, tay đàn"….

Tham gia biểu diễn trong chương trình: Lễ tưởng niệm 100 ngày mất GS-TS Trần Văn Khê tại Pháp; Chương trình Việt Nam "Sắc hương xưa" 8 và 9 tại Seattle – Hoa Kỳ.

"Ba thế hệ tiếp nối" - bức ảnh quý ghi lại khoảnh khắc hội ngộ của NSND Phùng Há, Bảy Nam, Kim Cương và NSƯT Thành Lộc năm 2002 tại HTV

Thực hiện 30 chương trình Nghệ sĩ và công chúng của Đài Truyền hình HTV (2006-2008)

Được Thủ tướng chính phủ trao bằng khen cho cá nhân khi tham gia chương trình Sân khấu vàng xây dựng nhà tình thương trao tặng đồng bào nghèo.

Được tặng bằng khen của UBND TPHCM về thành tích tham gia chương trình Sân khấu vàng

Đoạt nhiều giải thưởng báo chí chuyên ngành của Hội Nhà báo TP HCM.

Đã phát hành sách: "Trò chuyện với nghệ sĩ nổi tiếng"; "Những nghệ sĩ vang bóng một thời"; "Tuyển tập bài ca cổ của Vua vọng cổ Viễn Châu"…

 

NSND Lệ Thủy và NSƯT Minh Vương trao quà từ thiện cho đồng bào nghèo tại Tây Ninh